Dolar 2 TL’yi geçer mi? 1.86’ya ulaşan dolar korkutuyor…
BAŞBAKAN Yardımcısı Ali Babacan durumun sadece bize özel olmadığını söylüyor: “Son günlerde, son bir iki haftada dünyadaki ve Avrupa’daki ekonomik konjonktürde bir miktar bozulma var ve bu bozulmanın bir etkisi de gelişmekte olan ülkelerin para birimlerine oldu. Bu sadece Türkiye’de değil, Brezilya’ya, Kore’ye bakın durum aynı. Hatta hem Brezilya, hem Kore merkez bankası, onlara göre kendi dolar kurlarındaki artışa ciddi, sert tedbirler almak zorunda kaldılar. Yani gelişmekte olan ülkelerin parasındaki değer kaybı Türkiye’ye özel bir şey değil. Tüm gelişmekte olan ülkelerde yaşanan bir genel trend, dünyadaki yeni konjonktürün getirdiği bir durum. Yani bize özel değil.” Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan da Babacan’la aynı fikirde: “Bir taraftan borsa, bir taraftan altın düşerken, doların yükselmesi, tamamıyla uluslararası konjonktürde ortaya çıkan gelişmeler. Uluslararası gelişmeler zaman zaman, dünyaya açık bir ekonomi olan Türkiye’yi de etkiliyor. Türkiye’nin kur rejimi dalgalı kur rejimi. Bu çerçevede zaman zaman kurlarda artış ve düşüşler söz konusu olabiliyor. Son yapılan uluslararası toplantılar ve bunların tezahürü, özellikle Avrupa’da devam eden sıkıntının bir devamı olarak gözüküyor.
Türk ekonomisi son derece sağlıklı, son derece güçlü ve son derece dinamik bir yapıya sahip, geçen hafta S&P tarafından ‘Türkiye’nin TL cinsinden yatırım yapılabilir ülke’ olarak ilan edilmesi de bunun göstergesi. Su dere yatağında akıyor, dolayısıyla bu konuda bizler açısından endişe edecek herhangi bir durum söz konusu değil; dönem dönem TL’nin aşırı değer kazandığı ya da değer kaybettiği dönemler olabilir.” Şimdi o soruyu sormanın vakti geldi: Dolar 2 lirayı geçer mi? İşte uzmanlardan farklı görüşler…
‘Bunlar sürpriz değil, dolar 2 lirayı geçecek’
Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. OSMAN ALTUĞ
BEN seçimlerden önce doların bugünkü fiyatını söylemiştim. Bütün olay dolara duyulan ihtiyaçtan kaynaklanıyor. Türkiye dolar cinsinden borçlanmış durumda, borçlarının vadesi geliyor, alacaklı ülkeler alacaklarını tahsil etmek istiyor. Doğal olarak dolar talebi arttıkça dolar fiyatı artar. Özel sektörün bu yıl içerisinde yakalaşık olarak ödemesi gereken borç miktarı 77 milyar dolar.
HORMONLU BÜYÜME
Ama Türkiye Cumhuriyeti nasıl ki borcunu ödemez, borç ödeme sorunu yoktur, üzerine dünyanın en yüksek faizini bindirir ve borcu sürekli öteler, bu ötelemenin de bir sınırı vardır. Ama özel sektörde öyle değildir. Doların 2 liraya çıkması asla sürpriz değildir. Ve 2011 yıl sonuna kadar dolar 2 lirayı da geçecektir, çünkü dolara sürekli ihtiyacımız var. Bizi bu noktaya getiren düşük kur yüksek faiz modelidir. Hormonlu büyüme modeli, yani dışa bağlı, ithale dayalı büyüme modeli bizi bu hale getirdi. Amerika diyor ki; “Kardeşim ben size bakmaktan bıktım’’ ve kendi şirketlerine diyor ki “Gidin ne kadar alacağınız varsa toplayın gelin.’’ Buradaki şirketler de, Avrupa’daki Amerikan şirketleri de, ki hepsi birbiriyle karşılıklı ilişkiler içerisinde, Amerika’daki borçlarını ödemek için dışarıdaki alacaklarını tahsil etme peşine düşüyorlar. İşin özü budur. Bu şirketler doğal olarak borçlarını tahsil etmek istediğinde, herkes borcu dolarla ödeyeceği için buna bağlı olarak dolar kuru yükselecektir. Sürpriz olan doların yükselmemesidir. Esasında bir paranın değerini belirleyen unsur üretim gücüdür, palavradan paranın üzerindeki resimcisim değildir. Üretmiyorsun tüketiyorsun ondan sonra param değerli diyorsun, tabii yersen. Daha bunlar bir şey değil. Türkiye ürettiğinden daha fazla tükettiği için, daha fazla dolara ihtiyaç duyuyor . Türkiye ürettiğinden fazla tüketiğini borçlanmayla finanse etmiştir. Borcu da parayla ödeyecek. Parayı nereden bulacak? Şimdi bütün olay iç piyasadaki gidişata bağlı.
Haberturk.com Ekonomi Müdürü BARIŞ ERKAYA
‘Global trend sürerse 1 dolar 2 TL olur’
DOLARI 1.80 TL seviyesinin üzerine doğru taşıyan yükselişin odak noktasını Türkiye’de değil Avrupa’da aramak lazım. Çünkü dolarda global bir hareket yaşanıyor. Bütün gelişmekte olan ülkelerin, hatta birçok da gelişmiş ülkenin yerel para birimi dolar karşısında ciddi düşüşlerle karşı karşıya kalmış durumda. TL ise bu açıdan bakıldığında az bile yükseldi denebilir. Bazı ülkelerin para birimleri karşısında dolar yüzde 20’lere yakın değer kazandı. Doların TL karşısındaki değer artışı ise geçen aya göre yüzde 8 civarında. Fakat başlangıç noktası dış piyasalar olsa da içeride bir psikolojik talep de oluşmaya başladı. Bu noktadan sonra bu psikolojik talebin kırılıp kırılamayacağı önemli. Merkez Bankası, şu anda reel bir talep görmediği için parite kaynaklı bu yükselişe sadece sözlü müdahalede bulunuyor. Eğer doların küresel olarak yükselişi devam ederse elbette yıl sonuna kadar dolarda 2 TL’yi beklemek mümkün ama çok kısa vadede 2 TL çok olası görünmüyor.
Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. SEYFETTİN GÜRSEL
‘Euro ile beraber dolar da düşecek ama zaman alacak’
DOLARDAKİ bu yükselişin bir bölümü Euro’nun zafiyetinden kaynaklandı. Ben bu nedenle çok da yükseleceğini zannetmiyorum bundan sonra. Çünkü Euro da zaman içinde değer kaybedecek, ama çok yavaş olacak. Dolar da buna bağlı olarak düşecek. Tek başına dolar konuşmamamız lazım, bu konuların hepsi birbirine bağlı.
Milliyet Gazetesi Ekonomi Yazarı GÜNGÖR URAS
‘Bu öngörülebilir bir yükseliş değil, her şey olabilir’
DOLARIN mevcut yükselişini Merkez Bankası önleyemez, öncelikle onu söylemek lazım. Önleme şansı yok. Döviz tanzim satışı ile önlenecek bir durum yok ortada. Doların nereye gideceği belli olmaz, şu anda bir tepki yükselişi var. Bundan önce bir düzeltme hareketi vardı, şimdiki tepki yükselişi. Düzeltme hareketinde 1.75lerde durur diyorduk ama şimdi 1.75’in de üstüne çıktı. Onun için nereye gideceği belli değil. Gerçekçi bir çıkış mı suni bir çıkış mı olduğu belli değil. Müdahale kesinlikle hiçbir işe yaramaz. Aşağı da inebilir, yukarı da çıkabilir, oynaklık devam edecek.
‘2 lira olmaz Merkez gerekli müdahaleyi yapar’
Bilgi Üniversitesi Öğretim Üyesi BURHAN ŞENATALAR
2 LİRA çok kritik bir psikolojik sınır Türk ekonomisi açısından. Dolayısıyla Merkez Bankası’nın, doların 2 lirayı geçmesine olanak vermemek için her türlü çabayı göstereceğini düşünüyorum. Doların 2 liranın üzerine geçmesini beklemiyorum, böyle bir ihtimal görmüyorum. Çıktığı takdirde çok ciddi bir belirsizlik var demektir ve bu dolarla borçlanmış birçok firma açısından çok ağır sorun demektir. Bu nedenle, doların çıkışı her ne kadar Uluslar arası gelişmelerden kaynaklanıyorsa da bir dereceye kadar, zaten uzun yıllar sabit kalmış bir değerin ayarlanması anlamına geldi Türkiye için.. Şimdi onu geçmiş durumdayız, dolayısıyla Merkez Bankası o ayarlama derecesine gelene kadar daha kuvvetli önlem almaktan kaçındı. Ama bundan sonra ciddi şekilde piyasaya döviz sürecek ve doların 2 liraya yaklaşmasına dahi izin vermeyecek diye düşünüyorum.
Delta Menkul Değerler Genel Müdür Yardımcısı FİGEN ÖZAVCI
‘1.88’e yaklaştığında müdahale edilir’
DOLARDAKİ hareket, global hareketten kaynaklandığı için Merkez Bankası bir süre izlemede kalacak. 1.88’lere yaklaştıkça indirime gidebilir. Zaten belli aralıklarla satım ihalesi yapıyor. Tamamen içeriden kaynaklanan sebeplerle yükselmediği için izlemede kalmayı tercih ediyor şu an Merkez Bankası. Bu arada dolarda evet global bir hareket var ama diğer gelişmekte olan ülkelere bakarsanız en yüksek değer bizde aslında. Geçtiğimiz haftaki yükseliş az olabilir ama yılbaşından bu yana yüzde 26’lık bir yükseliş var. Ben 1.88’lere yaklaştığında müdahale edileceğini düşünüyorum.
‘TL aşırı değer kaybetti, bundan sonrası istikrar’
ING Bank Başekonomisti ŞENGÜL DAĞDEVİREN
BEN Türk Lirası’nın bu seviyelerden geri dönmesini bekliyorum. Normal koşullarda böyle olması lazım. Doların hangi seviyeye çıkacağını konuşmak çok gerçekçi değil şu anda. Bu seviyeye gelmesine de büyük oranda portföy çıkışı neden oldu. Tüm gelişmekte olan ülkelerde bir çıkış var, tüm dünyada nakit tercih ediliyor şu anda. Son kişiler yatırımlarını geri çekiyorlar. TL zaten aşırı değer kaybetmiş durumda olduğu için zaten bu seviyelerden geri dönmesi gerekiyor. Ama tabii ki portföy akımlarının tetiklediği bir durum olduğu için seviyeyi tahmin etmek, telaffuz etmek kolay değil. Yoksa 6 aylık perspektiflerle bakarsanız TL’nin istikrar kazanması kaçınılmaz gözüküyor yıl sonuna kadar. Zaten piyasalar da durulmuş olacak. Oynaklık çok yoğun, risk algısı çok kötü, sermaye akımlarının ne düzeyde gerçekleşeceği gelişmelere bağlı.
ŞAFAK SARAÇOĞLU Portal - İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar:
